ⓘ İsmail Safa

                                     

ⓘ Ismail Safa

Ismail Safa, Türk sair, yazar, elestirmen. Yazar Peyami Safa ve gazeteci Ilhami Safanın babası, siyasetçi Ali Kami Akyüzün de ağabeyidir. zaman "Kâmil" takma adıyla da siir ve yazılar yazmıstır.

                                     

1. Yasamı

19. yüzyıl sairlerinden olan Ismail Safa, Türk edebiyat tarihindeki "Tanzimat" ile "Servet-i Fünûn" dönemleri arasındaki kusaktandır. Dedesi Trabzonlu bir tacir olan Ismail Efendi, babası ise siirler de yazmıs olan Mehmed Behçet Efendidir. Anne tarafından aile soyu Fatih Sultan Mehmetin hocası Aksemseddine kadar ulasan Ismail Safa, babasının görevi sırasında 1867de Mekkede dünyaya geldi.

Annesini altı yasında, babasını ise on bir yasında kaybetti. 1878de kardesleri ile birlikte Mekkeden Istanbula geldi. Aile büyüklerinin yardımıyla, erkek kardesleri Ahmed Vefa 1869-1901 ve Ali Kâmi Akyüz 1871-1945 ile Darüssafakaya kaydedildiler. Okulda basarılı bir öğrenci olmasına rağmen, bir yandan öksüz olmanın getirdiği hüzün, diğer yandan kardeslerinin kendisine yüklediği sorumluluk, o yılların sıkıntılar içinde geçmesine neden oldu.

1886 yılında Darüssafakayı bitirerek Evkaf Nezaretinde bir memuriyete girdi. Az bir zaman sonra da Istanbul Telgrafhanesi muhabere memuru oldu, 1887 yılında da Mekteb-i Idâdî-i Mülkî son sınıf edebiyat öğretmenliğine getirildi. Ardından 1890 yılında Meclis kaleminde göreve basladı. Bu arada 1893 yılında veremden ölen ilk esi Refia Hanımın kaybı, sairi derinden etkiledi.

Ikinci evliliğinin hemen sonrasında, 1895te bu defa kendisi verem hastalığına yakalandı. Doktorların önerisi ile Midilliye hava değisimine gitti. Istanbula dönüsünde hastalığının iyilestiği düsüncesindeydi.

Ismail Safa, II. Abdülhamid baskısına cephe alan o dönemin aydınlarındandır. Kendi görüsünde olan Ubeydullah Bey, Hüseyin Siret, Tevfik Fikret, Abdullah Cevdet gibi arkadaslarıyla sık toplantılar yapıyordu. O günlerde yazdığı "Ey Halk Uyan" ve "Sultan Hamide" adlı siirleri büyük ilgi, bir o kadar da tepki uyandırdı. Diğer arkadasları gibi o da, devlet yönetimi tarafından devamlı gözaltında tutuldu.

Sonunda 29 Nisan 1900 tarihinde Sivasta bir anlamda sürgün olarak bir göreve atandı. Bu yasamın getirdiği sıkıntıların üzerine sair, o tarihlerde kızları Selma ve Ulyayı kısa aralıklarla kaybeder. Acılarını ilk esinden dünyaya gelen Selâmi, ikinci esinden dünyaya gelen Ilhami ve Peyami ile dindirmeye çalısır.

Bu sıkıntılar üzerine hastalığı yeniden ortaya çıkar ve 24 Mart 1901 tarihinde Sivasta vefat eder. "Garipler Mezarlığı"na gömülür. Ancak, sonraki yıllarda, Sivas milletvekili Yusuf Ziya Basaranın çabalarıyla cenazesi Garipler Mezarlığından alınarak, Pasa Camisi Mezarlığına aktarılır. Bir süre sonra bu defa Pasa Camisinin yıkımına karar verilmesiye, aynı yıllarda Sivas Lisesinde öğretmenlik yapmakta olan, halkbilimci Eflatun Cem Güneyin çabaları ile cenazenin yeri ikinci defa değistirilerek Ali Ağa Camisi Mezarlığına gömülür.

                                     

2. Eserleri

Siir kitapları

  • Huz mâ Safâ 1891
  • Sünühat 1889
  • Intâk-ı Hakkın Tahmisi Ölümünden sonra, 1912
  • Mevlid-i Peder-i Ziyâret 1895
  • Hissiyât Ölümünden sonra, 1912
  • Mensiyyât 1896
  • Mağdûre-i Sevdâ 1891

Edebi elestiri kitapları

  • Mülâhazat-ı Edebiyye 1897
  • Muhâkemât-ı Edebiyye Ölümünden sonra, 1913

Çeviri kitabı

  • Vehâmetli Sevdâlar Kardesi Ahmed Vefa ile birlikte, Emmanuel Gonzalesten çeviri
                                     

3. Kaynakça

  • Edebiyatımızda isimler sözlüğü - Behçet Necatigil Varlık Yayınları, 2000
  • Ismail Safa - Alâattin Karaca Kültür Bakanlığı Yayınları, 1990
  • Sairler ve Yazarlar Sözlüğü - Sükran Kurdakul Bilgi Yayınevi, 1973
                                     
  • Sevket in Trabzon Tarihi nden Sayfalar Ve Sevketname - I Osman si Trabzon lu sair Ismail Safa Hayat, Insan Ve Edeb Kisiligi, Eserleri Trabzon Seyahatnamesi
  • Birinci 2008 Bir Tarihçinin Portresi Osman Turan in Hayatı ve Eserleri Ismail Kara ed 30. Vefat Yıldönümünde Büyük Tarihçi Osman Turan Istanbul Büyük
  • s. 971 a b c d General description of the Karachai - Balkarian people Ismail M. Miziyev M. A. Habichev: Ob etnonimax alan, byzynnyly, malkarly, karačajly
  • the great writers of all ages Ingilizce Hooper & Jackson, Ltd. s. 495. Ismail is a grandson of Uzun Hasan and a descendant of Sheikh Sufi. Richard
  • iktidar mücadelesi basladı. Federasyon ordusunun da Ulusal Kurtulus Cephesi saflarına katılması karsısında, Ingilizler Kasım 1967 de yönetimi bu örgüte bırakarak
  • Ibn - i Hallikân Kenârî, Sekayık, Cilt 1, Sayfa 74. Ravzat ûs - Safa Ravzat ûs - Safa Cilt 6, Sayfa 324. Muhammed Ebû Zehra: Mezhepler Tarihi, Sayfa
  • noir du communisme. Crimes, terreur, répression, Robert Laffont, 1997. Ismail Kadare, Novembre d une capitale, Fayard, 1997 Tirana en novembre 1944