ⓘ Sırpuhi Düsap

                                     

ⓘ Sırpuhi Düsap

Sırpuhi Düsap, 1841-1901 toplumsal baskıları dillendiren, kadınların meslek sahibi olması için mücadele eden yazar ve aktivist kadınların eğitiminin atesli bir savunucusu olmustur. Kadınların kurtulus sorununu 1880-1881 de üç makaleyle gündeme getiren Ermeni aydınıdır.

                                     

1. Hayatı

1841’de Istanbul-Ortaköy’de doğmustur. Annesi de Nazli Vahan sıkı bir kadın hakları savunucusu olan Düsap 1870 yılında Fransız orkestra sefi Paul Dussap ile evlendi. Dorine ve Edgar isimli iki çocuk dünyaya getirdi. Fukaraperver Kadınlar Cemiyetinin kurucularındandır. 1901 yılının Ocak ayında hayata veda etmis ve Pangaltı Latin Katolik Mezarlığına gömülmüstür.

                                     

2. Edebi Hayatı

Batılı modernlesmenin Osmanlı topraklarını da etkisi altına almaya basladığı 1900lü yılları basında edebiyat dünyasına girdi. Avrupada kadın örgütlerinin "esitlik" tartısmalarını yakından takip etti ve bunlardan etkilenerek, yasadığı toplumdaki kadınların durumunun iyilesmesi ve var olan esitsizliklerin ortadan kaldırılması fikrine inandı. Bu fikirlerini topluma tasımanın bir yolu olarak da edebiyatı seçti. Romanlarında hep kadını ve onun toplumsal yasamdaki yerini ele aldı.

Yirmili yaslarına denk gelen 1850-1860lı yıllar, Ermeni edebiyatında "Zartonk" yani "Uyanıs" dönemiydi. Bu dönemde yeni okullar açıldı, çok sayıda gazete ve dergi yayınlandı, piyesler hazırlandı.

Hem aldığı eğitimle Avrupadaki modernlesme hareketlerini takip etti, hem de ait olduğu zengin sınıfının olanaklarıyla Istanbulun aydınları ile tanıstı. Tıbrotsaser Hayuhyats Ingerutyun Okulsever Ermeni Kadınlar Cemiyeti ile çalıstı.

Romanlarında "çalısan kadın" karakteri öne çıktı. Çalısan kadının, ekonomik özgürlüğünü kazanacağı ve sosyal yasamda kendine bir yer edinebileceği fikrine inandı. Makalelerinde de bu fikri isledi. Çağdasları tarafından, özellikle dili ve izlediği edebi akım nedeniyle "romantik" olmakla elestirildi. Aslında romantikti. Özellikle ilk romanı Mayda, özgür ve romantik askı savunduğu için ağır bir sekilde elestirildi. Ermeni edebiyatında derin bir iz bıraktı.

Zabel Yesayan gibi yazarları da etkiledi.

                                     
  • yazar Yeğya Demircibasyan ın yönetiminde 1889 yılına kadar yayınlandı. Sırpuhi Düsap ın kadın esitliğini ve özgürlüğünü savunan romanı Mayda nın yayınlanması